अयोध्याकाण्ड
दोहा 39
5 पद
Chaupai1 / 5
आनहु रामहि बेगि बोलाई। समाचार तब पूँछेहु आई।।
चलेउ सुमंत्र राय रूख जानी। लखी कुचालि कीन्हि कछु रानी।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
(कैकेयी ने कहा) राम को शीघ्र बुलाकर लाओ। तब आकर समाचार पूछना। सुमन्त्र — राजा का रुख (इच्छा) जानकर चले। लक्षा (समझा) — रानी ने कुछ कुचाली (दुष्ट काम) की।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
ānahu rāmahi begi bolāī, samācāra taba pūṃchehu āī.
caleu sumaṃtra rāya rūkha jānī, lakhī kucāli kīnhi kachu rānī.
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
'Go quickly, summon Rama. When he comes, then ask him the news.' Sumantra departed, understanding the king's wish, and guessed that the queen had done something treacherous.
Chaupai2 / 5
सोच बिकल मग परइ न पाऊ। रामहि बोलि कहिहि का राऊ।।
उर धरि धीरजु गयउ दुआरें। पूछँहिं सकल देखि मनु मारें।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
सोच (चिन्ता)-विकल — मार्ग पर पैर नहीं पड़ता। (सोचता) राम को बुलाकर राजा क्या कहेगा? उर (हृदय) में धीरज धरकर द्वार गए — सब देखते — मन मारे (दुखी) — पूछते।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
soca bikala maga parai na pāū, rāmahi boli kahihi kā rāū.
ura dhari dhīraju gayau duāreṃ, pūṃchahiṃ sakala dekhi manu māreṃ.
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
Overwhelmed by anxiety, his feet could barely move. 'What will the king say when Rama is summoned?' Steadying his courage, he went to the door. Everyone who saw his stricken face asked after him.
Chaupai3 / 5
समाधानु करि सो सबही का। गयउ जहाँ दिनकर कुल टीका।।
रामु सुमंत्रहि आवत देखा। आदरु कीन्ह पिता सम लेखा।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
सबका समाधान (सान्त्वना) करके — गए जहाँ दिनकर (सूर्य)-कुल-टीका (तिलक = श्रीराम)। राम ने सुमन्त्र को आवत (आते) देखा — पिता-सम मानकर आदर किया।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
samādhānu kari so sabahī kā, gayau jahāṃ dinakara kula ṭīkā.
rāmu sumaṃtrahi āvata dekhā, ādaru kīnha pitā sama lekhā.
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
He reassured everyone and then went to where the jewel of the Solar dynasty was. Rama saw Sumantra coming and honored him with respect, regarding him as he would his own father.
Chaupai4 / 5
निरखि बदनु कहि भूप रजाई। रघुकुलदीपहि चलेउ लेवाई।।
रामु कुभाँति सचिव सँग जाहीं। देखि लोग जहँ तहँ बिलखाहीं।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
बदन (मुख) निरखकर (देखकर) — भूप (राजा) की आज्ञा कहकर — रघुकुलदीप (राम) को लेकर चले। राम कुभाँति (बुरे ढंग = दुखी) सचिव (सुमन्त्र) संग जाते — देखकर लोग जहाँ-तहाँ बिलखाते (दुखी होते)।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
nirakhi badanu kahi bhūpa rajāī, raghukuladīpahi caleu levāī.
rāmu kubhāṃti saciva saṃga jāhīṃ, dekhi loga jahaṃ tahaṃ bilakhāhīṃ.
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
Looking at his face and conveying the king's command, he led the jewel of the Raghu dynasty away. Seeing Rama going with the minister in an unusual manner, the people everywhere were distressed.
Doha5 / 5
जाइ दीख रघुबंसमनि नरपति निपट कुसाजु।।
सहमि परेउ लखि सिंघिनिहि मनहुँ बृद्ध गजराजु।।39।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
रघुवंशमणि (श्रीराम) ने जाकर देखा — नरपति (राजा) निपट (अत्यन्त) कुसाज (बुरी दशा)। सहमकर पड़े — सिंहनी देखकर — मानो वृद्ध गजराज (बूढ़ा हाथी)।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
jāi dīkha raghubaṃsamani narapati nipaṭa kusāju.
sahami pareu lakhi siṃghinhi manahuṃ bṛddha gajarāju.
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
Going there, the jewel of the Raghu dynasty saw the king in an utterly wretched state. He was terrified, like an aged elephant seeing a lioness.