बालकाण्ड

मंगलाचरण

7 पद

Shloka1 / 7
वर्णानामर्थसंघानां रसानां छन्दसामपि। मंगलानां च कर्त्तारौ वन्दे वाणीविनायकौ॥1॥
हिन्दी अर्थ देखें
वर्णों (अक्षरों), अर्थसमूहों, रसों, छन्दों तथा मंगलों के करने वाले वाणी (सरस्वती) और विनायक (गणेश) की मैं वन्दना करता हूँ।
रोमन लिप्यंतरण देखें
varṇānāmarthasaṅghānāṃ rasānāṃ chandasāmapi. maṅgalānāṃ ca karttārau vande vāṇīvināyakau..
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
I bow to the creators of letters and their meanings, of poetic sentiments and metres, and of all auspiciousness — Goddess Saraswati (Vani) and Lord Ganesha (Vinayaka).
Shloka2 / 7
भवानीशंकरौ वन्दे श्रद्धाविश्वासरूपिणौ। याभ्यां विना न पश्यन्ति सिद्धाः स्वान्तःस्थमीश्वरम्॥2॥
हिन्दी अर्थ देखें
श्रद्धा और विश्वास के स्वरूप भवानी-शंकर की मैं वन्दना करता हूँ, जिनके बिना सिद्ध पुरुष भी अपने अन्तःकरण में स्थित ईश्वर को नहीं देख पाते।
रोमन लिप्यंतरण देखें
bhavānīśaṅkarau vande śraddhāviśvāsarūpiṇau. yābhyāṃ vinā na paśyanti siddhāḥ svāntaḥsthamīśvaram..
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
I bow to Bhavani and Shankara, who are the embodiments of faith and belief, without whom even the perfected souls cannot perceive the Lord dwelling in their own hearts.
Shloka3 / 7
वन्दे बोधमयं नित्यं गुरुं शंकररूपिणम्। यमाश्रितो हि वक्रोऽपि चन्द्रः सर्वत्र वन्द्यते॥3॥
हिन्दी अर्थ देखें
ज्ञानमय, नित्य, शंकररूपी गुरु की मैं वन्दना करता हूँ, जिनका आश्रय पाकर टेढ़ा चन्द्रमा भी सर्वत्र वन्दनीय है।
रोमन लिप्यंतरण देखें
vande bodhamayaṃ nityaṃ guruṃ śaṅkararūpiṇam. yamāśrito hi vakro'pi candraḥ sarvatra vandyate..
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
I bow to the Guru, who is the embodiment of wisdom, eternal, and a form of Lord Shankara — by whose grace even the crooked moon is worshipped everywhere.
Shloka4 / 7
सीतारामगुणग्रामपुण्यारण्यविहारिणौ। वन्दे विशुद्धविज्ञानौ कवीश्वरकपीश्वरौ॥4॥
हिन्दी अर्थ देखें
सीता-राम के गुणसमूहरूपी पुण्य वन में विहार करने वाले, विशुद्ध विज्ञान सम्पन्न कवीश्वर (वाल्मीकि) और कपीश्वर (हनुमान) की मैं वन्दना करता हूँ।
रोमन लिप्यंतरण देखें
sītārāmaguṇagrāmapuṇyāraṇyavihāriṇau. vande viśuddha-vijñānau kavīśvara-kapīśvarau..
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
I bow to the Lord of poets (Valmiki) and the Lord of monkeys (Hanuman), both of pure wisdom, who roam in the sacred forest of Sita-Rama's virtues.
Shloka5 / 7
उद्भवस्थितिसंहारकारिणीं क्लेशहारिणीम्। सर्वश्रेयस्करीं सीतां नतोऽहं रामवल्लभाम्॥5॥
हिन्दी अर्थ देखें
उत्पत्ति, स्थिति और संहार करने वाली, क्लेशों को हरने वाली, सब श्रेय (कल्याण) करने वाली रामप्रिया सीता को मैं नमस्कार करता हूँ।
रोमन लिप्यंतरण देखें
udbhavasthitisaṃhārakāriṇīṃ kleśahāriṇīm. sarvaśreyaskarīṃ sītāṃ nato'haṃ rāmavallabhām..
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
I bow to Sita, the beloved of Rama, who causes creation, preservation and dissolution, who removes all afflictions, and who bestows all blessings.
Shloka6 / 7
यन्मायावशवर्ति विश्वमखिलं ब्रह्मादिदेवासुरा यत्सत्त्वादमृषैव भाति सकलं रज्जौ यथाहेर्भ्रमः। यत्पादप्लवमेकमेव हि भवाम्भोधेस्तितीर्षावतां वन्देऽहं तमशेषकारणपरं रामाख्यमीशं हरिम्॥6॥
हिन्दी अर्थ देखें
जिनकी माया के वश में समस्त विश्व, ब्रह्मा आदि देवता और असुर हैं; जिनकी सत्ता से यह सब कुछ सत्य-सा प्रतीत होता है, जैसे रस्सी में साँप का भ्रम; जो संसार-समुद्र से पार होने की इच्छा रखने वालों के लिए एकमात्र पैर-रूपी नौका हैं — उन समस्त कारणों से परे राम नामक ईश्वर हरि को मैं वन्दन करता हूँ।
रोमन लिप्यंतरण देखें
yanmāyāvaśavarti viśvamakhilaṃ brahmādidēvāsurā yatsattvādamṛṣaiva bhāti sakalaṃ rajjau yathāhērbhramaḥ. yatpādaplavam ēkamēva hi bhavāmbhōdhēstitīrṣāvatāṃ vandē'haṃ tamaśēṣakāraṇaparaṃ rāmākhyamīśaṃ harim..
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
The entire universe including Brahma, gods and demons dances to His Maya; by His reality alone all appears true, as the illusion of a snake in a rope. His feet alone are the raft for those who wish to cross the ocean of existence. I bow to that Supreme Cause of all, the Lord called Rama, who is Hari.
Shloka7 / 7
नानापुराणनिगमागमसम्मतं यद् रामायणे निगदितं क्वचिदन्यतोऽपि। स्वान्तःसुखाय तुलसी रघुनाथगाथा भाषानिबन्धमतिमञ्जुलमातनोति॥7॥
हिन्दी अर्थ देखें
जो बात अनेक पुराणों, वेदों और आगमों से सम्मत है और जो रामायण में तथा कहीं अन्यत्र भी कही गई है — अपने अन्तःकरण के सुख के लिए तुलसी रघुनाथ की कथा का अत्यन्त मनोहर भाषा-निबन्ध रचता है।
रोमन लिप्यंतरण देखें
nānāpurāṇanigamāgamasammataṃ yad rāmāyaṇe nigaditaṃ kvacidanyato'pi. svāntaḥsukhāya tulasī raghunāthagāthā bhāṣānibandhamatimañjulamātanoti..
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
That which is approved by the various Puranas, Vedas and Agamas, and is narrated in the Ramayana and elsewhere — for the delight of his own heart, Tulasi composes a most beautiful rendering of the story of Raghunath in the common tongue.

Read this doha in English →