उत्तरकाण्ड

दोहा 112

10 पद

Chaupai1 / 10
कबहुँ कि दुख सब कर हित ताकें। तेहि कि दरिद्र परस मनि जाकें।। परद्रोही की होहिं निसंका। कामी पुनि कि रहहिं अकलंका।।
हिन्दी अर्थ देखें
(काकभुशुण्डि ने कहा — श्रीराम के गुणों पर बहस करते) क्या कभी दुख होता है सबके हित करने वाले को? पारसमणि वाला क्या दरिद्र होता? पर-द्रोही (कभी सुखी)?
रोमन लिप्यंतरण देखें
kabahūṃ ki dukha saba kara hita tākeṃ. tehi ki daridra parasa mani jākeṃ. paradrohī
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
Can one who seeks the welfare of all ever suffer? Can one who possesses the philosopher's stone ever be poor? Can one hostile to others ever find peace?
Chaupai2 / 10
बंस कि रह द्विज अनहित कीन्हें। कर्म कि होहिं स्वरूपहि चीन्हें।। काहू सुमति कि खल सँग जामी। सुभ गति पाव कि परत्रिय गामी।।
हिन्दी अर्थ देखें
क्या वंश बचता है ब्राह्मण-द्रोही का? क्या कर्म होते हैं स्वरूप पहचानने वाले को? किसी को (बिना करुणा) — सुख?
रोमन लिप्यंतरण देखें
baṃsa ki raha dvija anahita kīnheṃ. karma ki hohiṃ svarūpahi cīnheṃ. kāhū sa
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
Can a dynasty survive if one harms Brahmins? Can karma persist if one has realized the Self? Can anyone attain happiness without compassion?
Chaupai3 / 10
भव कि परहिं परमात्मा बिंदक। सुखी कि होहिं कबहुँ हरिनिंदक।। राजु कि रहइ नीति बिनु जानें। अघ कि रहहिं हरिचरित बखानें।।
हिन्दी अर्थ देखें
क्या परमात्मा को जानने वाला संसार में गिरता है? क्या हरि-निन्दक कभी सुखी होता? क्या राज्य टिकता है (बिना न्याय)?
रोमन लिप्यंतरण देखें
bhava ki parahiṃ paramātmā biṃdaka. sukhī ki hohiṃ kabahūṃ harinindaka. rāju ki rahai
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
Can those who find the Supreme Self fall into worldly existence? Can those who revile Hari ever be happy? Can a kingdom survive without justice?
Chaupai4 / 10
पावन जस कि पुन्य बिनु होई। बिनु अघ अजस कि पावइ कोई।। लाभु कि किछु हरि भगति समाना। जेहि गावहिं श्रुति संत पुराना।।
हिन्दी अर्थ देखें
क्या पुण्य बिना पवित्र यश मिलता? बिना पाप अपयश कोई पाता? क्या श्रीहरि-भजन बिना कोई लाभ?
रोमन लिप्यंतरण देखें
pāvana jasa ki punya binu hoī. binu agha ajasa ki pāvai koī. lābhu ki kichu hari
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
Can pure fame come without merit? Can infamy come without sin? Is there any gain without worshipping Hari?
Chaupai5 / 10
हानि कि जग एहि सम किछु भाई। भजिअ न रामहि नर तनु पाई।। अघ कि पिसुनता सम कछु आना। धर्म कि दया सरिस हरिजाना।।
हिन्दी अर्थ देखें
(काकभुशुण्डि ने कहा) जगत में इसके समान कोई हानि नहीं, भाई! — मनुष्य-शरीर पाकर श्रीराम न भजना। निन्दा-समान कोई पाप?
रोमन लिप्यंतरण देखें
hāni ki jaga ehi sama kichu bhāī. bhajia na rāmahi nara tanu pāī. agha ki pisunata sama
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
Is there any loss in the world equal to this, brother — to get a human body and not worship Rama? Is any sin equal to slander?
Chaupai6 / 10
एहि बिधि अमिति जुगुति मन गुनऊँ। मुनि उपदेस न सादर सुनऊँ।। पुनि पुनि सगुन पच्छ मैं रोपा। तब मुनि बोलेउ बचन सकोपा।।
हिन्दी अर्थ देखें
(काकभुशुण्डि ने कहा) इस प्रकार अमित (अनगिनत) युक्तियाँ मन में गुनता — मुनि का उपदेश आदरपूर्वक नहीं सुनता। बार-बार सगुण (ब्रह्म का पक्ष)।
रोमन लिप्यंतरण देखें
ehi bidhi amiti juguti mana gunaūṃ. muni upadesu na sādara sunaūṃ. puni puni saga
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
In this way I would think of countless arguments in my mind and would not listen respectfully to the sage's teaching. I persisted in arguing for the personal God.
Chaupai7 / 10
मूढ़ परम सिख देउँ न मानसि। उत्तर प्रतिउत्तर बहु आनसि।। सत्य बचन बिस्वास न करही। बायस इव सबही ते डरही।।
हिन्दी अर्थ देखें
(काकभुशुण्डि ने कहा — मुनि ने कहा) मूर्ख! परम शिक्षा देता हूँ — मानता नहीं। उत्तर-प्रत्युत्तर बहुत लाता। सत्य वचन — विश्वसनीय।
रोमन लिप्यंतरण देखें
mūḍha parama sikha deuṃ na mānasi. uttara pratiuttara bahu ānasi. satya bacana bisvā
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
'O supreme fool, I give you teaching but you won't listen. You bring counter-arguments again and again.' Speaking true, trustworthy words.
Chaupai8 / 10
सठ स्वपच्छ तब हृदयँ बिसाला। सपदि होहि पच्छी चंडाला।। लीन्ह श्राप मैं सीस चढ़ाई। नहिं कछु भय न दीनता आई।।
हिन्दी अर्थ देखें
(मुनि ने शाप दिया) मूर्ख! तुम्हारे हृदय में विशाल अहंकार — तुरन्त चण्डाल पक्षी (कौआ) बन जा! मैंने शाप स्वीकार किया — सिर नवाकर।
रोमन लिप्यंतरण देखें
saṭha svapaccha taba hṛdayaṃ bisālā. sapadi hohi pacchī caṇḍālā. līnha śrāpa maiṃ sa
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
'O wretch, great pride fills your heart — become at once a lowly bird!' I received the curse and bowed my head.
Doha9 / 10
तुरत भयउँ मैं काग तब पुनि मुनि पद सिरु नाइ। सुमिरि राम रघुबंस मनि हरषित चलेउँ उड़ाइ।।112(क)।।
हिन्दी अर्थ देखें
तुरन्त मैं कौआ बन गया। फिर मुनि के चरणों पर सिर नवाया। श्रीराम — रघुवंशमणि — का स्मरण करते हुए हर्षित उड़ चला।
रोमन लिप्यंतरण देखें
turata bhayauṃ maiṃ kāga taba puni muni pada siru nāi. sumiri rāma raghubaṃsa mani haraṣi
अंग्रेज़ी अनुवाद देखें
Instantly I became a crow. Then bowing at the sage's feet, remembering Rama, the Jewel of the Raghu dynasty, I flew away joyfully.
Doha10 / 10
उमा जे राम चरन रत बिगत काम मद क्रोध।। निज प्रभुमय देखहिं जगत केहि सन करहिं बिरोध।।112(ख)।।

Read this doha in English →