अयोध्याकाण्ड
दोहा 257
5 पद
Chaupai1 / 5
भरत बचन सुनि देखि सनेहू। सभा सहित मुनि भए बिदेहू।।
भरत महा महिमा जलरासी। मुनि मति ठाढ़ि तीर अबला सी।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
भरत के वचन सुनकर और स्नेह देखकर — सभा सहित मुनि विदेह (= देहभान भूले)। भरत — महान महिमा का जलराशि (= समुद्र) — मुनि-मति (= बुद्धि) खड़ी (= ठहरी, विस्मित)।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
bharata bacana suni dekhi sanehū. sabhā sahita muni bhae bidehū.
bharata mahā mahimā jalarāsī. mu
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
Hearing Bharata's words and seeing his love, the sage and the whole assembly were transported beyond themselves. Bharata's greatness is a vast ocean.
Chaupai2 / 5
गा चह पार जतनु हियँ हेरा। पावति नाव न बोहितु बेरा।।
औरु करिहि को भरत बड़ाई। सरसी सीपि कि सिंधु समाई।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
(मुनि की बुद्धि) पार जाना चाहती — हृदय में यत्न खोजती — (पर) नाव न मिलती, न बोहित (= जहाज), न बेड़ा। और कौन करे भरत की बड़ाई — सरसी (= तालाब) — सीपी (= छोटी सीपी, जो समुद्र को कैसे मापे)।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
gā caha pāra jatanu hiyaṃ herā. pāvati nāva na bohitu berā.
auru karihi ko bharata baḍāī.
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
The sage wished to cross but found no boat, ship, or raft. Who else can praise Bharata?
Chaupai3 / 5
भरतु मुनिहि मन भीतर भाए। सहित समाज राम पहिं आए।।
प्रभु प्रनामु करि दीन्ह सुआसनु। बैठे सब सुनि मुनि अनुसासनु।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
भरत मुनि के मन भीतर भाए — समाज सहित राम के पास आए। प्रभु ने प्रणाम कर सुआसन (= अच्छा आसन) दिया — बैठे (सब)।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
bharatu munihi mana bhītara bhāe. sahita samāja rāma pahiṃ āe.
prabhu pranāmu kari dīnha su
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
Bharata pleased the sage in his heart. With the whole assembly, they came to Rama. Bowing, Bharata offered a comfortable seat.
Chaupai4 / 5
बोले मुनिबरु बचन बिचारी। देस काल अवसर अनुहारी।।
सुनहु राम सरबग्य सुजाना। धरम नीति गुन ग्यान निधाना।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
मुनिवर ने विचारकर वचन बोले — देश-काल-अवसर के अनुसार। (कहा) सुनो राम! सर्वज्ञ, सुजान — धर्म-नीति-गुण (के ज्ञाता)।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
bole munibara bacana bicārī. desa kāla avasara anuhārī.
sunahu rāma sarbagya sujānā. dharma
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
The sage spoke carefully considered words, befitting the time, place, and occasion: 'Hear me, Rama — all-knowing and wise. Dharma.'
Doha5 / 5
सब के उर अंतर बसहु जानहु भाउ कुभाउ।
पुरजन जननी भरत हित होइ सो कहिअ उपाउ।।257।।
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
(गुरु ने कहा) सबके हृदय के भीतर बसते — भाव-कुभाव (= शुभ-अशुभ) जानते। पुरजन-माता-भरत — सबका हित हो — ऐसा उपाय कहिए।
रोमन लिप्यंतरण देखेंरोमन लिप्यंतरण
saba ke ura aṃtara basahu jānahu bhāu kubhāu.
purajana jananī bharata hita hoi so kahia upāu.
अंग्रेज़ी अनुवाद देखेंअंग्रेज़ी अनुवाद
'You dwell in everyone's heart and know their good and bad intentions. Whatever will benefit the citizens, the mothers, and Bharata — tell us that remedy.'