Lanka Kand
Doha 95
6 verses
Chaupai1 of 6
देखा श्रमित बिभीषनु भारी। धायउ हनूमान गिरि धारी।।
रथ तुरंग सारथी निपाता। हृदय माझ तेहि मारेसि लाता।।
Show TransliterationTransliteration
Dekhā śramita bibhīṣanu bhārī, dhāyau hanūmāna giri dhārī. Ratha turaṅga sārathī nipātā, hṛdaya mājha tehi māresi lātā.
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
विभीषण को अत्यन्त श्रमित देखकर हनुमान पर्वत लेकर दौड़ा। रथ, घोड़े, सारथी गिराए। हृदय पर (मुक्का मारा)।
Show English TranslationEnglish Translation
Seeing Vibhishana greatly exhausted, Hanuman rushed forth bearing a mountain. He destroyed Ravana's chariot, horses, and charioteer, then kicked him hard in the chest.
Chaupai2 of 6
ठाढ़ रहा अति कंपित गाता। गयउ बिभीषनु जहँ जनत्राता।।
पुनि रावन कपि हतेउ पचारी। चलेउ गगन कपि पूँछ पसारी।।
Show TransliterationTransliteration
Ṭhāḍha rahā ati kampita gātā, gayau bibhīṣanu jaham̐ janatrātā. Puni rāvana kapi hateu pacārī, caleu gagana kapi pūm̐cha pasārī.
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
(रावण) खड़ा रहा — अत्यन्त काँपता शरीर। विभीषण जनत्राता (श्रीराम) के पास गया। फिर रावण ने वानर को मारा — ललकारकर।
Show English TranslationEnglish Translation
Ravana stood with his body trembling violently. Vibhishana withdrew to where the Lord was. Then Ravana challenged and struck the monkey; Hanuman spread his tail and flew into the sky.
Chaupai3 of 6
गहिसि पूँछ कपि सहित उड़ाना। पुनि फिरि भिरेउ प्रबल हनुमाना।।
लरत अकास जुगल सम जोधा। एकहि एकु हनत करि क्रोधा।।
Show TransliterationTransliteration
Gahisi pūm̐cha kapi sahita uḍānā, puni phiri bhireu prabala hanumānā. Larata akāsa jugala sama jodhā, ekahi eku hanata kari krodhā.
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
(रावण ने) पूँछ पकड़कर कपि सहित उड़ा। फिर प्रबल हनुमान लौटकर भिड़ा। आकाश में दोनों लड़ते — शूरवीर।
Show English TranslationEnglish Translation
Ravana seized his tail, but the monkey flew with him. Then mighty Hanuman turned back to fight. The two equal warriors battled in the sky, each striking the other in rage.
Chaupai4 of 6
सोहहिं नभ छल बल बहु करहीं। कज्जल गिरि सुमेरु जनु लरहीं।।
बुधि बल निसिचर परइ न पार् यो। तब मारुत सुत प्रभु संभार् यो।।
Show TransliterationTransliteration
Sohahi nabha chala bala bahu karahīṁ, kajjala giri sumeru janu larahīṁ. Budhi bala nisicara parai na pāryo, taba māruta suta prabhu sambhāryo.
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
आकाश में शोभित — बहुत छल-बल करते। मानो काजल-पर्वत और सुमेरु लड़ रहे। बुद्धि-बल से राक्षस वानर पर भारी पड़ने लगा।
Show English TranslationEnglish Translation
They looked splendid in the sky, using many tricks and devices — as though Mount Kajjal and Mount Sumeru were fighting. Despite all his cunning and strength, the demon could not prevail. Then Hanuman remembered his Lord.
Chhand5 of 6
संभारि श्रीरघुबीर धीर पचारि कपि रावनु हन्यो।
महि परत पुनि उठि लरत देवन्ह जुगल कहुँ जय जय भन्यो।।
हनुमंत संकट देखि मर्कट भालु क्रोधातुर चले।
रन मत्त रावन सकल सुभट प्रचंड भुज बल दलमले।।
Show TransliterationTransliteration
Sambhāri śrīraghubīra dhīra pacāri kapi rāvanu hanyo. Mahi parata puni uṭhi larata devanha jugala kahum̐ jaya jaya bhanyo. Hanumanta saṅkaṭa dekhi markaṭa bhālu krodhātura cale. Rana matta rāvana sakala subhaṭa pracaṇḍa bhuja bala dalamale.
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
श्रीरघुवीर का स्मरण करके, धीरज धारकर, ललकारकर — कपि ने रावण को मारा। पृथ्वी पर गिरता — फिर उठकर लड़ता — देवताओं ने युद्ध देखा।
Show English TranslationEnglish Translation
Remembering Sri Raghubir, the steadfast Hanuman challenged and struck Ravana. He fell to the earth but rose to fight again. The gods cried 'Victory!' to both. Seeing Hanuman in peril, monkeys and bears rushed forth in fury. But Ravana, intoxicated with battle, crushed all the warriors with the might of his arms.
Doha6 of 6
तब रघुबीर पचारे धाए कीस प्रचंड।
कपि बल प्रबल देखि तेहिं कीन्ह प्रगट पाषंड।।95।।
Show TransliterationTransliteration
Taba raghubīra pacāre dhāe kīsa pracaṇḍa. Kapi bala prabala dekhi tehi kīnha pragaṭa pāṣaṇḍa.
हिन्दी अर्थ देखेंहिन्दी अर्थ
तब श्रीरघुवीर ने पुकारा — प्रचण्ड वानर दौड़े। कपि-बल प्रबल देखकर उसने (रावण ने) प्रकट किया पाखण्ड (माया)।
Show English TranslationEnglish Translation
Then Raghubir rallied his forces, and fierce monkeys charged forth. Seeing the monkeys' great strength, Ravana resorted to open sorcery.